AŞİRETLER TARİHİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA YAPAN VE KİTAP YAZAN VİRANŞEHİRLİ ALİ BURAN'ın KİTABINDAN ALINTILAR

MİLAN GELENEĞİ ÖNEMLİ 
Mark Sykes, “The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire” (1908) başlıklı yazısında ve "The Caliphs’ Last Heritage" (1915) adlı kitabında Milanlı İbrahim Paşa’dan ve Dersimlilerden dinlediği şekliyle bu geleneği de kayda geçmiştir. 
Milan geleneğinin Sykes’ın aktardığı versiyonuna göre Milanlar Şem’in çocukları olup Arabistan’dan (Güney’den diye yorumlanabilir) gelmişlerdir. Kimi Ezdi, kimi de Hıristiyan’dır. Zilanlar ise Doğu’dan gelmiş “aşağı/barbar bir ırk”tırlar. 
Bu geleneğin Milanlar’ın ağzından aktarıldığı açıktır. O nedenle buradaki “barbar” nitelemesi, Milanlar’ın Zilanlar’a kıyasla bölgede daha eski oldukları iddiasına bağlanabilir. 
“Kürt” diye tanımlanan aşiretler bu gelenekte Milan, Zilan ve Baba Kürdi olmak üzere üç gruba bölünmektedir. Bunlar “Türkiye Kürtlerinin üç şubesi olarak tanıtılmaktadır. 
Milanları ayrı bir ırk/ulus olarak tanımlayan ve Dersimliler ile Êzdileri de bu gruba dahil eden İbrahim Paşa, Milan ve Zilanlar’ın Baba Kürdileri Fars olarak gördüklerini özellikle vurgular. İbrahim Paşa’nın anlatımına göre Milan-Zilan şeklindeki bölünme İslam istilasından çok önceki bir tarihe aittir. O’na göre başlangıçta 1200 kadar aşiretten bileşen Milan konfederasyonu zamanla dağılmış ya da dağıtılmış, bunlardan bir bölümü bu sırada kaybolmuştur. 
Türkçü yaklaşımı nedeniyle pek güvenilir olmayan M. Şerif Fırat, kendisinin Varto Tarihi’nde bu gelenekteki grupların adlarını hem farklı verir, hem de farklı yorumlar:
Kormancolar: Fırat, Mil ve Zil olmak üzere iki gruptan oluştuğunu söylediği Kormancolar’ı başlangıçta Kürt olmayıp sonradan Kürtleşen grup olarak tanımlar. Fırat’ın bu yorumu, bu grubun başlangıçta “Türk-Türkmen” olduğu şeklindeki iddiası atılmak koşuluyla, dikkate değerdir. 
Zazalar: Fırat; Zaza, Dümbeli ve Êzidi adlarını eşanlamlı kullanır. 
Kurtbabalar: Fırat’ın Kurtbabalar’dan kastettiği Baban Kürtleri denenler olmalıdır. 
Bu anlatımlardan hareketle bu gelenekte bahsi geçen grupları bazı çekincelerle birlikte Kırmanc (Milan-Zilan), Zaza ve Kürt şeklinde yorumlamak mümkün olabilir. Ek olarak Milan adının Dımıliler’e, Zilan adının ise Geliler’e karşılık düştüğü bir varsayım olarak öne sürülebilir.

252) MİLAN GELENEĞİNDE DERSİM VERSİYONU
Bu geleneğin Dersim versiyonuna göre Milanlılar çok eski bir tarihte Arabistan’dan (Güney’den) gelerek Dersim’i yurt edinirler. Ama Doğu’da Osmanlı hâkimiyetinin kurulacağı sıralarda kitlesel sığınmalardan ötürü Dersim ağzına kadar Kızılbaş aşiretlerle dolmuş vaziyettedir. Dersim’i kuşatan Müslüman çevrede "Ya Dersim taşarsa?" endişesi büyümektedir. Osmanlı yönetimi de Dersim çıkışlı bir istiladan/taşmadan korkmaktadır. Tehdit olarak görülen böyle bir taşkını önlemek için düşünülen çare Dersim’i boşaltmaktır. Dersim Sorunu’na çözüm olarak düşünülen bu uygulama Yavuz Selim’le başlar. O’nun veya vezirinin Dersim’i zor kullanarak boşaltma operasyonu bazı aşiretleri ulaşılması güç dağlık bölgelere çekilmeye zorlar. Buna fırsat bulamayan aşiretlerin bir bölümü ise topraklarını terk etmek zorunda kalırlar. Bugün başlarında İbrahim Paşa’nın bulunduğu Milliler, işte bu tehcir ve iskân uygulaması sırasında güneye doğru inenlere mensupturlar. 
Sykes’ın Dersim’de dinlediği gelenek özetle böyledir. Buna göre Milanlılar ilkin Dersim’i yurt edinmiş, etrafa buradan dağılmışlardır. Sykes’ın bizzat kendisi de Yavuz’un bahsi geçen Dersim seferi sırasında Dersim’den dışarıya doğru büyük bir göç hareketi yaşandığını kabul etmektedir. 
(Bkz. Mark Sykes, The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire. Türkçe çevirisi için bkz. Seyfi Cengiz, Dış Kaynaklarda Kırmanclar, Kızılbaşlar ve Zazalar, s. 127-129). 
“Dersim'in en eski sakinlerini” ve kendi zamanındaki Dersimliler’i Mil orijinli olarak tanımlayan M. Nuri Dersimi de Milanlılar’ın orijinal yurdunun Dersim olduğunu, etrafa buradan dağıldıklarını öne sürmektedir (Bkz. M. Nuri Dersimi, Hatıratım, s. 8). 
M. Nuri'nin Dersim'de Mil Unsuruna Atfettiği Önem Dımıli Bağlantısı Kurulmadıkça Boşlukta Kalır 
M. Nuri Dersimi Milan geleneğindeki etnik kümelerin adlarını Kurmanclar, Zazalar ve Babakürdiler şeklinde vermektedir. 
Mehmet Nuri’nin dili Dersim’in sade halkının ve zengin Dersim geleneğinin dili değildir. Onun kitaplarında kendi kuşağının Dersimlileri tarafından kullanılan Kırmanc, Kırmanciye, Kırmancki ve Dımılki gibi kavramlara rastlanmaz. Fakat Dersim’de Mil öğesine büyük bir önem atfeder. Ne var ki, O’nun Dersim’de Milliler’e atfettiği bu önem Mil ve Dımıli adları arasında bir ilişki kurulmadıkça boşlukta kalır. 
Popüler Etimolojide Milli-Dımıli Bağlantısı 
Tam burada Kemal Badıllı’nın Kürtçe Grameri’nde rastladığım bu iki terimi ilişkilendiren halk etimolojisi anımsatılmaya değer. Badıllı’nın aktardığı popüler etimolojide Dımıli sözcüğü “Millilerin arkası/kuyruğu” (bunu Millilerden olanlar, Millilerin izleyicileri tarzında anlamak mümkün) şeklinde yorumlanmaktadır. 
Öyle görünüyor ki, İbrahim Paşa, Fırat ve Dersim’de rastlanmayan bağlantı halkın kendisi tarafından çoktan kurulmuştur. Burada önemli olan bu halk etimolojisinin doğru olup olmadığı değil, Milliler ile Dimililer arasında halk tarafından bir ilişki ve akrabalık görülüyor olmasıdır.

MİLLİ İBRAHİM PAŞA SECERSI 
( Doğumu ve öldürülmesi (1863)-18.7.1909 Nusaybin )
1) Zor Temur Paşa* 
2) Oğlu veya Üvey Kardeşi İbrahim paşa 
3) İbrahim oğlu Eyyüp beg ( zengil Zerin) 
1812-1834 Diyarbakır zindanında öldürüldü. 
4)Timavi(Temo) ( Kavalalı Mehmet Ali Paşanın oğlu İbrahim Paşa Suriye Valilisi olması için birlikte Osmanlılara karşı 1847 Svaştı) . 
Timavi Beg Osmanlılar tarafından öldürüldü
5)Mahmut Beg Diyarbakır zindanında öldürüldü. 
6) İbrahim Paşa 1863 -1909 de Osmanlı İttihat Terakki ile 
Arap Tay, Şamır aşiretlerle çatışarak Nusaybin Kevkeb yaralandı
Irak'ta Şengal ile Êzidilere sığınmak istedi,Nusaybin de yolda öldürüldü.. . 
Not. Timavi bey,(1847 de Kaval Ali Mehnet Paşanın oğlu İbrahim paşanın Suriye valisi olması için Osmanlıya karşı savaşmışlar Kilikya (Mersin, Taresus, Adana, Antep, Maraş bölgesi) ele geçirmişlerdir. Daha sonra yapılan bir barışla İbrahim Paşa Suriye Valisi olmuştur. Daha sonra da Timavi Beg Osmanlı tarafından öldürülüyor. (Kay. M. Emin Zeki )

KÜRDİSTAN DA İZ BIRAKAN ÜNLÜ KÜRTLER

1-Selahaddin Eyübi, 2- İbni Esie el Ciziri, 3-Melaye Bate, 4-Eli Hariri, 5-Şerefxan Bitlisi, 6-Feqiye Teyran, 7-Melaye Cizire, 8-Ehmade’ Xani, 9-Babanlı Abdurrahman Paşa, 10-Mevlana Halid, 11-Mir Mihemed Rewanduzi, 12-Mir Bedirxan,13-Evdalê Zeynike, 14-Dewrêşê Evdî 15-Mahşeref Xanım,16-MawlawiTavgozi, 17-Şex Ubedullahê Nehri, 18-HeciQadire Koyi, 19-Şex Seid, 20-Seyid Riza, 21-Ali Şêr û Zarife Xanım, 22-Hasan Hayri, 23 Dr Şivan (Said Kırmızıtoprak), 24-Faik Bucak, 25-Remzi Bucak, 26-Seyid Abdulkadir, 27- Emin Ali Bedirxan, 28-Mir Celaled Bedirxan, 29-Osman Efendiyo Babij 30-Şex Abdurrahmane’ Aktepe,31-Yunus Dildar, 32-Adile Xan, 33- Aliye Unis 34 Şerif Paşa 35 Mele Ehmedê Xasi, 36-Piremerd, 37-Salih Begê Hênê, 38-Dr Abdullah Cevdet, 39-Simko Axaye Şikaki, 40-Miqdat nithat Bedirxan 41 Rewşan Bedirxan 42 Mevlane Zade rıfat 43 Seidi Nursî, 44-Şex Abduselam Barzani, 45-Mustafa Barzani, 46-M. Emin Zeki, 46-Dr Nuri Dersimi, 47-Memduh Selim, 48-Şex Mahmudê Berzenci, 49-Cibranli Halid Beg, 50-Yusuf Ziya Beg, 51-Dr. Fuat, 52-Fehmi Bilal, 53- Kemal Fevzi, 54-Ekrem Cemil Paşa, 55-Kadri Cemil Paşa, 56-Tewfik Vehbi, 57-İbrahim Paşaye Milli, 58-Kör Hüsen Paşa, 59-Hemzeye Miksi, 60-Halis Bege Sipki, 61-Hüsen Hüzni Mukryani, 62- İhsan Nuri Paşa, 63-İsmail Hakkı Şeweş, 64-Yado, 65-Encum Yamulki, 66-Şex Ehmed Barzani, 67-Dr. Kamuran Ali Bedirxan, 68-Şex Evurehim, 69-Ereb Şemo, 70- Gazi Mıhemmed, 71-,Cegerxwin, 72-Osman Sabri, 73-Meryem Xan, 74-Goran, 75-Hesen Hişyar Serdi, 76- Leyla Bedirxan, 77- Heciye Cindi, 78-Qanadê Kurdo, 79-M. Arif Cizrawi, 80-Ziya Şefef Xan, 81-İbrahim Ehmed, 82-İdris Barzani, 83 Qadir Can 84 Aburrazak Bedirxan 85 Faik Bucak 86 Said Elçi 87 Dr-Nurettin Zaza, 88-He’jar, 89-Kemal Badıllı, 90-Feqi Hüsen, 91-Edip Karaxan, 92-Dr. Abudurrahman Kasımlo, 93-Ordixane Celile, 94-Dr Sadık Şerefkendi, 95-Yilmaz Güney, 96-Mahmud Baksi, 97-Şakire Xudo, 98-Ayşe Şan, 99-Hemreş Reşo, 100- Tahsin Taha, 101-Mihemed Şexo, 102-Leyla Kasım, 103-Ferit Uzun, 104-Necmeddin Büyükkaya, 105- Orhan Kotan, 106-Mehmed Uzun, 107-Vedat Aydın, 108-Mazlum Doğan, 109-Zekiye Alkan, 110-Sami Abdurahman, 111- Zor Temir Paşaye Milli, 112-Timavai Begê Milli, 113- Mahmud Bege Milli, 114- Bişar Axaye Ezidî, 115-Şex İzeddin Huseyni, 116-İsa Berwari,117- Hesen Cizrewi, 118-Kawis Axa, 119 Xerabete’ Xaço, Aramê Dikran, Mevlanazade Rıfat...